Topambtenaren: pas op voor vergrijzing!

Topambtenaren waarschuwen het formatieteam. ‘Zo kunnen we niet aan de eisen van deze tijd voldoen.’

Nu al is bij het rijk eenderde van de ambtenaren ouder dan 50 – zo becijferde het A+O fonds eerder dit jaar – en het percentage grijze koppen wordt met extra bezuinigingen alleen maar hoger. Volgens diverse topambtenaren – die in deze krant de noodklok luiden – is dit een zorgwekkende ontwikkeling, omdat de overheid door de vergrijzing niet meer ‘aan de eisen van deze tijd kan voldoen’.

‘Neem de aanpak van grote fraudeurs’, vertelt één van de hoogste ambtenaren van ons land – die liever anoniem blijft. ‘Dat red je niet meer alleen met rechercheurs, daar heb je ook steeds meer fiscalisten, accountants, IT-specialisten voor nodig.’ Het oprollen van grote criminele netwerken vergt volgens hem ‘een multidisciplinaire aanpak’ en daar zijn ook jonge, frisse mensen voor nodig.

‘Het kraakt en piept’
Probleem is volgens de topambtenaren dat de ene taakstelling – bezuinig tussen 2007 en 2011 maar liefst 25 tot 30 procent per departement – nog niet is afgerond, terwijl de volgende alweer boven de markt hangt. ‘Nóg een taakstelling zal niet makkelijk zijn. Het kraakt en het piept nu al’, vervolgt de ambtenaar. ‘Er zijn nogal wat ministeries die de grote klappen in 2011 nog moeten maken’, valt een collega-topambtenaar, die eveneens anoniem wil blijven, in hem bij.

‘Probleem is dat ministers telkens minder ambtenaren willen, maar wel steeds meer taken uitdelen’, verklaart Roel Bekker, voormalig secretaris-generaal Vernieuwing Rijksdienst. ‘Je kunt best met minder ambtenaren toe, maar dan moet je ook de gevangenis sluiten, het Rijksmuseum dicht doen, de marechaussee laten vervallen of Defensie opheffen’, vervolgt hij cynisch. Dan ziet Bekker liever dat er minder arbeidsintensieve subsidies worden toegekend, zoals op kinderopvang, isolatie of dubbel glas. ‘Het mes snijdt aan twee kanten, je kunt ambtenaren besparen en je hoeft geen subsidies te verstrekken.’

VVD, CDA en PVV willen het rijk ook nog eens grondig reorganiseren. ‘Dat levert onrust op, terwijl je er relatief weinig mee uitspaart’, benadrukt Bekker, thans bijzonder adviseur van de Algemene Bestuursdienst. ‘Samenvoegen bespaart zo’n 35 miljoen per operatie, tel uit je winst op een totale bezuiniging van 18 miljard’, rekent een topambtenaar fijntjes voor. ‘Op het moment dat je bijvoorbeeld de ministeries van Financiën en Sociale Zaken samen zou voegen, is niet ineens de Belastingdienst opgeheven. Je krijgt alleen één secretaris-generaal, één directeur voorlichting en één directeur personeel en organisatie minder.’

Het nieuwe kabinet zet flink het mes in het aantal ministers. De programmaministeries voor Jeugd en Gezin en Wonen, Wijken en Integratie, die begin 2007 door kabinet-Balkenende IV zijn ingevoerd, verdwijnen. Net als de post van oud-minister Bert Koenders (PvdA) voor Ontwikkelingssamenwerking.

De ministeries van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu en Verkeer en Waterstaat, gaan waarschijnlijk samen als één ‘ministerie van Ruimte’. Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en Economische Zaken worden één ‘ministerie van Bedrijvigheid’. Voor deze post wordt CDA-fractievoorzitter Maxime Verhagen genoemd.

‘Het grijze plafond’
De ambtelijke top vreest dat door de bezuinigingen ‘de poorten dicht gaan’, terwijl er tegelijkertijd wel veel nieuwe, inhoudelijke opdrachten bijkomen. Volgens de hoge heren zijn er door ‘het grijze plafond’ weinig carrièremogelijkheden. ‘De eerste ambtenaren die eruit gaan zijn de jonkies en de slimmeriken. Als die weg zijn, willen andere jonge, frisse mensen straks überhaupt niet meer komen’, voorspelt hij. ‘Er komt een keer een eind aan de economische dip en dan wordt het voor de rijksoverheid een stuk lastiger.’

Onder topambtenaren klinkt zelfs de wens voor een nieuwe ‘Remkes-regeling’, waarbij ouderen met een gunstige vertrekpremie eerder kunnen stoppen met werken. ‘Maar dat kost geld en staat ook nog eens op gespannen voet met het kabinetsbeleid’, voorziet één van hen. ‘Je kunt als overheid moeilijk zelf de oudjes wegdrukken, terwijl je verder iedereen verplicht door te werken tot na zijn 65e.’

bron: www.depers.nl

• Deel of print dit artikel